Typiskt svenskt, czyli szwedzkość w pigułce cz. 1.

  1. Kto nie FIKA ten nie żyje – dla wszystkich miłośników Szwecji: nie od nauki szwedzkiego należy zacząć. Nie od topografii, historii Nobla, Dzieci z Bullerbyn, Camilli Läckeberg czy potopu szwedzkiego, ale od kawy i ciastka zacząć należy. Ale o tym, czy jest fika pisała już Matylda.
    bulka
  2. Lagom – Szwed powie: nie za dużo, nie za mało. W sam raz. Nie ma odpowiednika w języku polskim dla tego słowa. Lagom nie mówi nam jedynie o konkretnej ilości. Lagom może określać samopoczucie, pogodę, czy nawet wzrost poznanego przy barze chłopca. Lagom jest w sam raz, wystarczające, adekwatne, w pewnym sensie oznacza po prostu równowagę i balans. Lagom jest okej. Lagom to styl życia. Czy zatem fika może być lagom?
  3. Surströmming – czyli krótka historia o tym, jak Szwed Fina nabił w butelkę. Albo w puszkę. Historia tej, zaryzykuję stwierdzenie, najdziwniejszej potrawy swiata, sięga 16-ego wieku. Jak legenda głosi szwedzcy kupcy źle zabezpieczyli śledzie, które miały zostać sprzedane w Finlandii. Śledź sfermentował ale mimo to postanowiono zepsutą rybę załadować na statek. Dla niepoznaki zasypali ją jedynie dużą ilością soli i przekonali fińskich kupców, że tak właśnie miało być. Jeśli to wszystko prawda, to Szwedzi musieli być niesamowicie zdziwieni, kiedy Finowie zaczęli się tym śledziem zajadać. Fakt jest na pewno taki, że surströmming to śledź nie zgniły, a kiszony. Tak jak nasz ogórek czy kapusta. Zaleca się, aby puszkę ze śledziem otwierać we wiadrze wypełnionym wodą na świeżym powietrzu – zapach, jaki uwalnia się z puszki, może być dość przykry. Jeśli chcielibyście zrobić niespodziankę czy prezent rodzinie z dalekiej Szwecji – warto się upewnić, czy możemy wsiąść z taką puszką śledzia do samolotu. Niektóre linie bowiem wpisały go na listę przedmiotów niebezpiecznych, tuż obok noży, bomb czy broni palnej. Wbrew pierwszemu skojarzeniu – nie chodzi o jego specyficzny zapach, ale o wybuchowość. Pod wpływem ciśnienia puszka wypełniona aromatycznymi gazami mogłaby po prostu eksplodować. Czy faktycznie każda próba jego zjedzenia kończy się na odruchach wymiotnych? Zamierzam to sprawdzić, śledzik bowiem został już zamówiony, o czym na pewno będę informować na bieżąco. Ważne jest również to, że dzień śledzika przypada na trzeci czwartek sierpnia, a do 1998 roku jego sprzedaż była prawnie regulowana: tegoroczna produkcja nie mogła wejść na rynek przed tym właśnie dniem.
    surstro%cc%88mming_wiki
  4. Köttbullar – na podwieczorek, niedzielny obiad, a nawet na wigilię. Bardziej szwedzkiej potrawy niż kulki wieprzowo-wołowe po prostu nie ma. Nieodłącznym elementem jest potatismos (czyli szwedzkie puree ziemniaczane – warto zaznaczyć, że jest ono przygotowywane zupełnie inaczej niż w Polsce. Masło rozpuszczane jest w rondelku i podgrzewane wraz z mlekiem, a ugotowane ziemniaki przeciska się przez specjalną praskę – można ją nabyć w Polsce w miejscu opisanym w punkcie 5. Przeciśnięte ziemniaki zalewa się mlekiem i masłem i miesza), lingonsylt (dżem z borówki brusznicy) i brunsås (sos oparty na bulionie wołowym i maśle).
    kott
  5. Szwedzi są niewierzący? – jak wynika z książki “Typiskt svenskt!: din handbok till svennelivet” Szwedzi nie wierzą, oni wiedzą. Są dla nich rzeczy o wiele bardziej święte: letnie wakacje, Allemansrätten (niepisane prawo stanowiące, że każdy człowiek ma prawo do kontaktu z naturą, ponieważ jest on integralną częścią przyrody), czy Astrid Lindgren. Szwedzi wolą iść do Ikei, niż do kościoła. Jak wiadomo – IKEA to najlepszy szwedzki towar eksportowy. Pisała o niej Anita. Jednak statystyki wskazują na coś zupełnie innego – kościół szwedzki miał w 2015 roku ponad 6 milionów członków, co daje 63% całego społeczeństwa*. Svenska Kyrkan to kościół ewangelicko-luterański, nawiązujący teologiczne do nauk Marcina Lutra. Od 2013 roku na urząd arcybiskupa i prymasa została wybrana, po raz pierwszy w historii Szwecji, kobieta – Antje Jackelén. Niedawno cały świat obiegło jej zdjęcie z papieżem Franciszkiem.
    typisk
  6. Kalle’s Kaviar – podobno każdy Szwed zapytany o to, czego brakuje mu najbardziej, kiedy wyjeżdża na dłuższy czas za granicę, bez zastanowienia odpowiada, że jest to Kalle’s Kaviar. Historia tego kanapkowego przysmaku sięga 1950 roku, kiedy AB Bröderna Ameln (dziś Abba Seafood) wyprodukowała po raz pierwszy pastę z ikry dorsza, ziemniaków i puree pomidorowego. Dziś kawałek chrupkiego pieczywa z ugotowanym na twardo jajkiem i kawiorowym zygzakiem osiągnęła rangę potrawy narodowej.
    2598607842_b8781ff619_b
  7. Systembolaget – 31 grudnia, godzina 14:3o, stacja metra Hötorget (samo centrum Sztokholmu). Zbliża się Noc Sylwestrowa, więc ludzie na ulicy nerwowo przyspieszają kroku – przed drzwiami do Systembolaget ustawiła się wielka kolejka. Do środka ludzie wpuszczani są przez ochroniarza piątkami – pięć osób wychodzi, pięć osób wchodzi. Jedyna sieć sklepów, w której można kupić alkohol powyżej 4%, w Sylwestra otwarta jest tylko do godziny 15. Ludzie ustawiają się w kolejce mimo, iż doskonale zdają sobie sprawę z tego, że pocałują klamkę. A jeśli jednak cudem uda im się wejść do środka – zobaczą rząd pustych półek z jedynym wyjątkiem: półką z najdroższymi szampanami, których i tak nikt nie chce kupić. Taka jest (smutna?) rzeczywistość w Szwecji. Kraju, w którym panuje specyficzna prohibicja. Systembolaget to JEDYNY sklep monopolowy z charakterystycznym, zielonym znakiem, który rozpozna każdy. Znak ten drukowany jest również na foliowych siatkach. Byłeś w Systemie? Widać cię z drugiego końca ulicy! W sobotę alkohol kupisz tu tylko do 15. W niedziele System jest całkowicie zamknięty. Alternatywą są restauracje, w których alkohol jest bardzo drogi, albo supermarkety – tam jednak sprzedawane jest tylko piwo poniżej 3%.

apple-touch-icon-144x144

17105646_10209114146631366_1019303382_n

Zobacz też: Typiskt Svenskt cz. 2!

Aldona

4 thoughts on “Typiskt svenskt, czyli szwedzkość w pigułce cz. 1.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s